QK329 .K8 Ktinunerle J E Gyula Béla és Nyárády Adatok a magyar-horvát "tenger- part, Dalmáczia éslsztria flórájához Különlenyomat a „Növénytani Közlemények" Í908. évi 2. füzetéből. Sonderabdruck aus dem ,3eíblatt zn den Növénytani Közlemények*' Í908, Heft 2. Kümmerle J. Béla és Nyárády E* Gyula: Adatok a magyar-horvát tenger- part, Dalmáczía és Isztria flórájához* Addítamenta ad Floram Lítor^ís Hungaríco-Croatící, Dalmatící et Istríací* Budapest ' Hornyánszky Viktor cs. és kír. udvari könyvnyomdája Í908. Különlenyomat a „Növénytani Közlemények" Í908. évt^. füzetéből, ^ Sonderabdruck aus dem ,3eíblatt zu den Növénytani Közlemények" (908^ Heft 2. Kümmerlc J* Béla és Nyárády E* Gyula: Adatok a magyar-horvát tenger- part, Dalmáczía és Isztria flórájához* Addítamenta ad Floram LítorMís Hungaríco-Croatícít Dalmatící et Istríací* Budapest Hofnyáns^ky Viktor cs. és kir. udvari könyvnyomdája Í908. Kümmerle J. Béla és Nyárády E. Gyula: Adatok a magyar-horvát tengerpart, Dalmáczía és Isztria flórájához» (Addítamenta ad Floram Litoralís Hungarico-Croatící, Dalmatíci et Istfíací.) ^ Az 1906. év szépen bontakozó tavaszán lerándultunk az Adriához, hogy ott a tengerpartokon a flóra legelső tavaszi hírnökeit tanulmányozhassuk. Míg április 10-én a Magas Tátra alján a rideg télutó lehangolta a már friss flóra felserdülésröl álmodozó botanikust, addig pár nappal később virágzó pálmák és babérligetek felemelő pompái s más formácziók tarka virág- szőnyegei leptek meg bennünket. Úgy van ! A midőn még Portoré fölött nagy óvatossággal ereszkedett vonatunk Fiume felé, Ajugá-k és Lamium-ok színes seregei s Coronilla cserjék bő virág- ^ Előterjesztette Kümmerle J. Béla a szakosztálynak 1907. deczember 11-ikén tartott ülésén. ADATOK A MAGYAR-HORVÁT TENGERPART, DALMÁCZIA ÉS löZTRIA FLÓRÁJÁHOZ 55 izása sejtetek velünk a fejlődő flóra jókora előrehaladtát. Az idő gyönyörű, s a tenger csendes volt. Fiúméból egyenesen Cirkve- nicába hajóztunk, a hol a Drvenik Kokan^-patak völgyét a Bodán- várrom melletti kanyarulatáig s innen észak-keletre Marusici község felé eső területet kutattuk. A sok Coronilla cserje sárga szint kölcsönzött a hegyoldalaknak s lent az út mentén Ostrya carpinifolia készült befejezni virágzását, A tavasz érdekességét itt főkép a Prunus Mahaleb, Hesjyeris glutinosa, Aethionema saxatile, a Juniperus Oxycedrus a paraszita Arceuthohiwni Oxy- cedri-\é[ és a Trifolium suhterraneiim teszik. A Bodán-várrom környékén felleljük a Helichrysum ifalicum-ot, a Cynoglossiim Cohomnae-xsil s tovább gyepesebb lejtőkön Muscari Kerneri., Symphytum tuberosum, Ophioglossum vulgatiwi és Primula Colum- nae a feltűnőbb növények. Cirkvenicáról Jablanácra hajóztunk, honnan csolnakkal Arbe-sziget legdélibb partjait kerestük fel. Itt különösen fejlett vegetácziót találtunk. Már messziről feltűnt a másfél méter magas Asphodelus ramosus, majd az Aréna har- bata., a sok Sonchus tenerrimus és Eeichardia picroides. Megta- láljuk itt a ritkább Crepis bulbosa-t töméntelen Muscari como- sum p nephrocarpon társaságában. A sziget e részét kecskenyáj legelte, körülrágva mindenütt az éppen nyíló pelyhes termésű Cratae- gus transalpiyia-X, valamint a mediterrán Cytisiis sjnnescens fiatal hajtásait. A szúrós cserjék alján félénken meghúzódó Cyclamen rejjandum-ot tapossa s rongálja a legelésző állat, Parietariajudaica, Vincetoxicum fuscatum, a keskenylevelü Silene venosa, meg az apró Valantia miiralis, Alyssum sinuatum, Linaria simplex és az érde- kes Coronilla scorpioides között tovább haladva, megpillantjuk a tengerparton csoportokban nyíló szép Asphodeline lutea-t. Ben- nebb a sziget belseje felé mindenütt csak hidturás sivatagot"^ látunk, a hol a szőlőmunkások a venyigék felkötésével foglal- koznak. Megrakodva növénykincseinkkel igyekeztünk vissza csol- nakon Jablanácra éjjelezni. De ugyancsak, meglepett a hír, mely szerint arbei növényeinket az ottan megtelepedett Phylloxera elleni védekezés ürügye alatt el fogják kobozni. Sikerült meg- mentenünk őket. Másnap korán, hajó-várás közben megtaláljuk a jablanáci várhegyen is a Cytisus sjnnescens-t. Jablanácról Cirkvenicára érkezve, legott az átellenben fekvő Sillo-telepre, tehát már Veglia-szigetre eveztünk. Dobrigno-öböl érintésével és Jezero mellett elhaladva, nehéz küzdelmek árán a sok tövises bozót között végre sötétben Castelmuschióba értünk. Sillo fölött gyakori a Helleborus istriacus, a melyből a legtöbb példány befejezte már virágzását. Jezero közelébe érve virágos réteket találtunk, melyeken javában yirágzott az Anthoxanthum odoratum, Poa annua, a Luzula Forsteri, Lithospernnim purpureo coerideiim. ' Az elnevezéseket a cs. és k. katonai földrajzi intézet specziális tér- képéről vettük. Lásd Zon. 25. Col. XI. és Zon. 27. Col. XII. ^ Ezen kifejezés alatt botanikusra nézve meddő területeket értünk. 56 KÜMMERLE J. BÉLA É8 NYÁRÁDY E. GYULA Anemone nemorosa, Ornithogalum refractum, Muscari Kerneri^ Euphorhia epithymoides, több Carex stb. A cserjés helyeket különösen Castelmuschio közelében teljesen ellepte a Cyclamen repandum-ok tengere. Miként pl. a Magas Tátra alján a magyar- sáfrány, avagy Erdély számos erdejében a Scilla bifolia és az Erythronium^ úgy itt e tájon domináló s alakító eleme a tavaszi formácziónak a Cyclamen. Castelmuschio körüli sziklákon és lejtőkön számos szép növényt találunk, így a Folypodium serratum, Linaria Cymba- laria, Scrophularia peregrina^ Parietaria judaica, Vicia hybrida. Alliaria alliacea, Lamium maculatum, Rhagadiolus edtdis, Eu- phorhia Wulfenii és peploides, Arabis Turriia stb. a gyakoriak. Elhagyva Veglia-szigetét, botanizálásra szánt utunk utolsó részéhez értünk. Fiume és Abbázia közötti terület ez, a hol a Cyda- men repandum épp olyan közönséges, mint Veglián. Közéjük vegyül itt-ott nyíltabb helyeken az Argy^-olobium Linnaeanum és a Cytisus hirsutus. Elszórva Polygala nicaeensis. Viola adriatica terméses példányai, Orobus versicolor és Iris illyrica található ; annál gyakrabban azonban a Diplotaxis muralis az országút mentében, továbbá Leontodon saxatilis, Carex glanca és Halleríaiia, Hordeum lejwrinum, Oxalis corniculata, Hipijocrepis comosa stb. Abbázia virágpompában úszott ; e védett helyen teljes virág- zásban voltak a Laurus-ok, egyes pálmák, s a pompás kerti virágok. A babérerdő alját sűrűn benőtte a szúrós Buscus acu- leatus, a mely mintegy eltorlaszolja a fák közeit. Összejártuk a babérerdőt, s azután mintegy másfélórás gyűjtést tartottunk köz- vetlen a fürdő fölött emelkedő hegyilejtőkön. Emelkedett helyen vagyunk, a mi meg is látszik a növényzeten, mert még nem fejlett s nem olyan tagozott a növénylepel, mint lentebb a védet- tebb tengerpartokon. Gyűjtve itt: Carex digitata-t, Luzula Fors- teri-t, Viola silvatica-t és Cardamine hirsuta var. glabrata-f,. sietve hajóra szálltunk, mert már néhány óra múlva indult vona- tunk Budapest felé. íme az elmondottakból, de még inkább az alábbi elősoro- lásból észrevehetni, hogy tengerpartunkon és mellékén a kora tavasz még nem igen fakaszt élénk vegetácziót. A vegetáczió teljes kifejlődése e vidéken jóval későbbre, május végére és június havára esik, a midőn a kifejlődésükhöz egyenletesebb és hosszabb időt igénylő kórok és fásnövények is virágoznak. A tavaszelő barátságos és enyhe fuvallatának hatása alatt külö- nösen a hagymás növények, dudvanemű növények és néhány örökzöld növény fejlesztik virágaikat. {Brassica Rapa, Alliaria alliacea, Barbarea lyrata, Rhagadiolus edulis stb.) Minthogy kirándulásunk a kora tavaszra esett, ebből a szempontból tehát, adataink ha nem is mind újak, — a kora tavaszi liórát mutat- ván be — tanulságosak. Excursiónk április közepére, vagyis 12 — 17-ig terjedő időre esett. Ezen idő alatt bejárt területen gyűjtött növényeink között sok van olyan, a melyeknek ily korai ADATOK A MAGYAR-HORVÁT TKNGERPART, DALMÁCZIA ÉS ISZTRIA KLÓRÁJÁHOZ 57 viritásáról szakkönyveinkben feljegyzések nincsenek, illetőleg azok viritási ideje későbbre van téve. így pl. általában májusra teszik a virítását a Linaria Cymbalaria, Crataegus transalpina^ Valantia muralis, Reseda hitea^ Argyrolohium Linnaeanum^ Liizida Forsteri és stb. növényeknek, a melyeket mi java virág- zásban, sőt a Valantia muralis-t termésben is találtuk. Még fel- tűnőbbek azok a növények, melyeknek virágzását júniusra teszik mint pl. Hordeum leporinum^ Geránium columbinum, Mercurialis wmua^ Linaria simjjlex. A gyűjtött növényeink között nem egy ritka, vagy olyan faj is található, a melyek az általunk bejárt területre vonatkozó fontosabb irodalmi közleményekben és munkákban nincsenek felemlítve. Ujak Arbe-szigetére a Vincetoxicum fuscatum. Rham- nus Alatermis, Asphodelus ramosus, Asphodeline lutea, továbbá a D e g e n gyűjtötte Phleum suhulatum és Campanula istriaca ; Cirkvenica környékéről a Trifolium suhterraneum ; Veglia szigeté- ről az Anemone hortensis ; végül pedig hazánk területére nézve két egészen új növényt a Cytisus spinescens-t Jablanácról és a Hesperis glutinosa-t Cirkvenicából emeljük ki, a melyek eddig hazánkhoz legközelebb Dalmáczia területéről és Isztriából voltak ismeretesek. A magyar-horvát tengerparton való előfordulásukat €zúttal vezetjük be az irodalomba. A következőkben részletesen soroljuk elő gyűjtéseink ered- ményét, melynek keretében felvettünk néhány, mások által gyűj- tött növényt is. A területünkre nézve érdekességgel bíró eme növények, egyrészt a Magyar Nemzeti Múzeum növénytani osz- tályának herbáriumában lévő Staub-féle néhány arbei és lus- sini adatra, másrészt néhány olyan magyar-horvát tengerparti és arbei gyűjtésre vonatkoznak, a melyeket dr. Degen Árpád egyetemi m. tanár úr volt szíves rendelkezésünkre bocsájtani, a miért is fogadja köszönetünket. C 1. Filicales. Polypodiaceae. 1. Polypodiuin serratum W. Ad rupes portus Castelmuschlo insulae Veglia. 2. Asplenium Trichomanes L. In rupium fissuris ad viae mar- ginem inter portus Fiume et Abbázia. 3. Asplenium Onopteris L. In sylvis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Ophioglossaceae. 4. Ophioglossum vulgaftim L. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. C 1. Coniferae. P i n a c e a e. 5. Jiiniperus Oxyfedrus L. In valle prope portum Cirkvenica. 6. Pinus halepensis Mill. Culta iu hortis portus Fiume. 58 KÜMMERLE J. BKLA ÉS NYÁRÁDY K. GYULA C 1. Monocotyledoneae. G ra mi n e a e. 7. AnthoxantJium odoratum L. In sylvis ad lacum Jezero insulae Veglia. 8. Phhum snhulatum H u d s. In lapidosis ad portum Arbe inöulae Arbe (leg. Dr. Á de Degen, in Iierb. Degen). 9. Alopecurus agrestis L. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á de Degen, in herb. Degen). 10. Avena barbata Brot. In locis graminosis asperis ad pagum Barbato insulae Arbe. 11. Poa anmia L. var. picta G. B e c k. Ad vias portus Fiume. — In pratis ad laeum Jezero insulae Veglia. 12. Bromus sterüis L. Ad muros portus Castelmuschio insulae- Veglia. 18. Hordeum leporinum L k. Ad viae margines inter portus Fiume et Abbázia. Cyperaceae. 14. Carex distans L. In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. 15. Carex stricfa Good. In pratis paludosis ad lacum Jezero insulae Veglia. 16. Carex caryophyllea Latour. B. II. mollis A. et Gr. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 17. Carex Halhriana A s s o. In locis asperis ad portum Cirk- venica — Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 18. Carex tomentosa L. In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. 19. Carex glanca Murr. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 20. Carex glanca Murr. B. <:uspidata A. et Gr. In partis ad portum Cirkvenica. — In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. 2 1 . Carex glanca Murr. var. erythrostachys S c h u r. In valle Drvenik Kokan ad portum Cirkvenica. 22. Carex digitata L. In laureto supra portum Abbázia. Juncaceae. 2Z. Luzida canipestris (L.) Lam. et DC. (Juncus campestris L.). In pascuis ad portum Cirkvenica. 24. Luzida Forsteri (8m.) DC. (Juncus Forsteri Sm.) In laureto supra portum Abbázia. — In sylvis ad lacum Jezero insulae Veglia. Li 1 i ace ae. 25. Muscari comosnm (L.) M i 1 1. p nepkrocarpon P o s p i c b a 1. In litore ad pagum Barbato insulae Arbe. 26. Muscari Kerneri M a r c h e s. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis prope portum Cirkvenica. — In pratis prope lacum Jezero insulae Veglia. 27. Ornithogalum refractum Kit. In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. ADATOK A MAGYAR-HORVÁT TENGERPART, DALMÁCZIA Éti ISZTRIA FLÓRAjAhOZ 59 28. Asphodelus ramosus L, (Asphodelus microcarpus Salzm. et Vív.) In litere ad pagum Barbato insulae Arbe. 29. Asphodeline lutea L. R c h b. (Asphodelus luteus L.) In litere ad paguni Barbato insulae Arbe. 30. Ruscus aculeatus L. In locis incultis ad pertum Cirkvenica. — In laureto supra pertum Abbázia. 31. Asparagus acutifolms L. In dumetis ad portum Fiume. — In valIe ad portum Cirkvenica. — In laurete supra pertum Abbázia. 32. Asparagus maritimus (L.) M i 1 1. (Asparagus efficinalis L. a.. maritimus L.) In ruderatis ad pertum Cirkvenica. 33. Smilax aspera L. In dumetis ad pertus Fiume et Cirkvenica. I r i d a c e a e. 34. Iris iUyrica Te mm. In pratis ad viae mar<íiaem inter pertus Fiume et Abbázia. Orchidaceae. 35. Orchis picta L oi s. In pratis ad lacum Jezere insulae Veglia. C 1. Dicotyledoneae. Subcl. Archichlamydeae. Salicaceae. 36. Salix purpurea L. In valle ad portum Cirkvenica. Betulaceae. 37. Ostrya carpinifolia Scop. Prepe pertum Cirkvenica. Fagaceae. 38. Quercus lanuginosa (Lam.) T h u i 1 1. (Quercus robur 5. Qu. robur lanuginosa Lam.) In sylvis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Urticaceae. 39. Parietaria judaica L. (P. ramiflora Mnch.) In lapidosis ad pertum Castelmuschio insulae Veglia. — In litere ad pagum Barbato et in lapidosis ad portum Arbe (leg. Dr. Á de Degen, in herb. Degen) insulae Arbe. Leranthaceae. 40. Arceuthobium Oxycedri (DC.) M. B. (Viscum Oxycedri DC.) Parasiticum in Junipero Oxycedre ad pertum Cirkvenica. Che n p d i a c e a e. 41. Salsola Tragus L. Ip lapidosis ad pertum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). Caryephyllaceae. 42. Silene venosa (Gilib.) Aschers. [Cucubalus venosus Gilib. (1781.), Cucubalus Behen L. (1753.), non Silene Behen L. 60 KÜMMERliK J, BRLA Kö NYÁRÁDY K. GYULA (1753.), Behen vulgáris Mnch. (1794.), Cucubalus inflatus Salisb. (1796.), Silene Cucubalus Wibel. (1799.), Silene Inflata Sm. (1800.), Silene latifolia Rendié et Brittan (1907.), non Silene latifolia Poir. Voy. Barb. (1789.)] var. (3. angustifolia (DC.) Vis. In litore prope pagum Barbato insulae Arbe. 43. Crypsophila muralis L. Castelmuschio insulae Veglia. 44. Stellaria média (L.) Cyrill. (Alsine média L.) In saxosis portus Castelmuschio insulae Veglia. 45. Polycarpon tetraphyllum L. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Deg., in lierb Degen). Ranunculaceae. 46. Helleborus istriacus (Schffn.) Borb. in Oest. Bot. Zeitschr. 1892. p. 219. (Helleborus odorus Kit. var. b. istriacus Schftn.) In sylvis supra pagum Sillo insulae Veglia. 47. Anemone hortensis L. In fruticetis supra pagum Sillo insulae Veglia. 48. Anemone nemorosa L. In sylvaticis umbrosis ad lacum Jezero insulae Veglia. 49. Ranunculus repens L. In pratis supra pagum Sillo insulae Veglia. 50. Ranunculus Ficaria L. In partis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. — In dumetis supra pagum Sillo insulae Veglia. 51. Ranunculus velutinus Ten. In dumetosis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Lauraceae. 52. Laurus nobilis L. In laureto supra portum Abbázia. Papaveraceae. 53. Fumaria officinalis L. In ruderatis ad portum Castelmuschio insulae Veglia. Cr u ci f e r ae. 54. Lepidium Draba L. In ruderatis ad portum Cirkvenica. 55. Aethionema saxatile (L.) R. B r. (Thlaspi saxatile L.) In saxosis calcareis ad portum Cirkvenica. 56. Thlaspi praecox W u 1 f . In saxosis calcareis ad portum Cirkvenica. 57. Alliaria alliacea (Salisb.) Rendié et Britté n [Ery- simum alliaceum Salisb. (1796.), Alliaria officinalis Andrz. apud M. Bieb. Flora Taur. Cauc. III. 445. (1819.)] Ad portum Castelmuschio insulae Veglia. 58. Sisymhrium polyceratium L. In lapidosis ad portum Arbe (leg. Degen, in herb. Degen). 59. Sinapis álba L. In ruderatis prope portum Volosca. 60. Diplotaxis muralis (L.) DC. (Sisymbrium muraié L.) Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. ADATOK A MAaYAB-HORVÁT TENGERPART, DALMÁCZIA ÉS ISZTRIA FLÓRÁJÁHOZ 61 61. Brassica Rapa L. In agris prope portum Castelmuschio insulae Veglia. 62. Cardamine hirsuta L, In laureto supra portum Abbázia. 63. Barbdrea lyrata (G i 1 i b.) A s c h e r s. (Erysimum lyratum Gilib. (1782 ), Erysimum Barbarea L. (1753), Barbarea vulgáris R. Br. in Hort. Kew. IV. 109. (1812.) In locis cultis ad lacum Jezero insulae Veglia. 64. Draha verna L. In locis cultis ad lacum Jezero insulae Veglia. 65. Peltaria alliacea L. In valle Drvenik Kokan ad portom Cirkvenica. 66. Arábis hirsuta (L.) S c o p. var. glabrata D ö 11. In valle Drvenik Kokan ad portura Cirkvenica (leg. E. Gy. Nyárády, in herb. Nyárády). 67. Arabis Turritct L. Castelmuschio insulae Veglia. 68. Alyssum sinuatum L. In saxosis calcareis ad portum Jablanac. — In litore prope pagum Barbato insulae Arbe. 69. Hesperis glutinosa V i s. In ruderatis ad portum Cirkvenica. Plánta rarissima litoralis hungarico croatici} Rosaceae. 70. Crataegus transalpina Kern. in Monatsschrift des Vereins zur Beförderung d. Gartenbaues in kön. Preuss.-Staaten 185. (1875.) a) dasycarpa Borbás in Erdészeti Lapok 1097. (1882.) In saxosis apricis ad portum Jablanac. — In dumetis niontis Véli vrh adversus portum Jablanac et in litore maris ! (1876. 17. VII. leg. Dr. M. Staub, iii herb. Mus. Nat. Hung.) insulae Arbe. — In rupestribus circa Chiunschi insulae Ossero ! (1876. 26. VII. leg. M. Staub, in herb. Mus. Nat. Hung.) 71. Potentilla rubens (C r.) Zimm. (Fragaria Rubens Cr.) In pratis supra pagum Sillo insulae Veglia. 72. Prunus Mahaleb L. In apricis montanis ad portum Cirk- venica. L e g u m i n s a e. 73. Argyrolobimn Linnaeanum W a 1 p. in Linnaea XIII. 508. (1839.) (Cytisus argenteus L. Spec. Plánt, ed 1. lí. 740. (1753.). Lotus argenteus Brot. FI. Lusit. II. 118. (1804.), Cajanus argenteus Spr. Syst. III. 248. (1826.), Lotophyllus argenteus Link Handbucli II. 156. (1831.), Chasmone argentea E. Mey. Comment. I. 74. (1836. ^ De distributione Hesperidis glutinosae in territoriis uostris et vicini^ in litteratura botanica hungarica paucissima scripta sünt. Habitat hucusque in C r a t i a : in litore Segniae [Zengg] Schlosser et Vukatinovic Syllabus Florae Croaticae p. 160. (1857.) sub Hesp. laciniata aut. Croat. non AH., leg. R o s s i ! in herb. D-ris Á. de D e g e n et apud D-rem V. de Borbás Spec. Hesp. Hung. in Magy. Bot. Lap. I. p. 347. (1902.) ; Cario- pago sub Hesp. laciniata var. jS hirsuta S c h 1 o s s. et V u k o t. FI. Croat. p. 223. (1869.); in Istria: in saxosis praeruptis calcareis insululae Scoglio San-Marco juxta oppidum Portore (Borbás 1. c. p. 347. (191)2.) et leg. Dr. L. Simon kai annis 1902—1903 4—7. Apr., in litteris ad nos anno 1908.); insula Veglia ad Voss (Borbás l. c; 62 Kr.MMERLE J. BÉLA Éb NYÁRÁDY K. GYULA in Februario, non 1835.), Genista argentea Noulet FI. Bass. Sous. Pyr. 146. (1837.), Argyrolobium argenteum Willk. Prodr. FI. Hisp. III. 464. (1880.), non Eckl. et Zeyk Enum. Plánt. Africae Austr. II. 184. (1836.), Teprotliamnus argenteiis 0. K. Rev. Gen. Plánt, pars III. 1. 72. (1893.), Argyrolobium argenteum (L.) Willk. in Fritsch Excur- sionsflora f. Oest. 314. (1897.) In locis saxosis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 74. Spartium juticeum L. In litore ad pagum Barbato insulae Arbe. 75. Cytisus spinescens Sieber. In saxosis apricis arcis Jab- lanac. (No. 78. leg. Dr. J. B. Kümmerle, in herb. Mus. Nat. Hung.) — In saxosis apricis montis Véli vrh adversus portum Jablanae insulae Arbe. Plánta e litoraU hungarico croatico hiicusque in litteratura non cognita. 76. Cytisus hirsutus L. In sylvis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 77. Trifolium scabrum L. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 78. Trifolium nigrescens Viv. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 79. Trifolium subferraneum L. ín locis graminosis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkveniea (leg. Dr. J. B. Kümmerle, in herb. Mus. Nat. Hung.). 8U. Medicago rigidula (L.) D e s r. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 81. Lotus corniculatus L. ji. riliafns Koch. In pascuis ad pagum Barbato insulae Arbe. 82. Lotus corniculatus L. y- hirsutus Koch. In pascuis ad pagum Barbato insulae Arbe. 83. Coronilla scorpioides (L.) Koch. (Ornithopus scorpioides L.) In saxosis apricis ad pagum Barbato insulae Arbe. 84. Coronilla Emerus L. p. emeroides B o i s s. et Spr. In syl- vis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. - — In dumetis ad portum Cirkveniea. — Ad sepes portus Castelmuschio insulae Veglia. 85. Hippocrepis comosa L. In saxosis herbidis ad viae mar- ginem inter portus Fiume et Abbázia. 86. Vicia hyhrida L. In herbidis ad portum Castelmuschio insu- lae Veglia. 87. Latkyrus setifolius L. In ruderatis ad portum Cirkveniea. — In saxosis apricis ad portum Jablanae. 88. Orobus versicolor Gmel. Syst. Veg. II. 1108. (1791.) (Orobus albus L. fii. [3. versicolor Led. FI. Ross. 1. 692. (1842.) In pratis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Geraniaceae. 89. Geránium columbinum L. In agris ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 90. Geránium molle L. In territorio portus Fiume. — In rude- ratis ad portum Cirkveniea. ADATOK A MAGYAR- HORVÁT TKNGBRPART, DALMÁCZIA ÉS ISZTRIA FLÓRÁJÁHOZ 63 91. Geránium rotundijolium L. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. — In vineis ad portum Castelmusehio insulae Veglia. 92. Geránium purpureum Vili. In lapidosis ad portum Cirkve- nica. — In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á de Degen, in herb. Degen). 93. Geránium lucidum L. In unibrosis saxosis ad portum Castel- musehio insulae Veglia. Oxalidaceae. 94. Oxalis corniculaia L. In litore Fiume. Polygalaceae. 95. Polygala nicaeensis Risso. In locis herbidis supra portum Abbázia. Euphorbiaceae. 96. Mercurialis annua L. In saxosis portus Castelmusehio insulae Veglia. 97. Mercurialis ovata Sternb. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. 98. Euphorbia epithymoides L. In ruderatis ad portum Cirkvenica, 99. EupJiorbia verrucosa L. In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. 100. Euphorbia Wulfenii Hoppé. In saxosis apricis portus Castelmusehio insulae Veglia. — In asperis maritimis prope pagum Barbato insulae Arbe. 101. Euphorbia peploides Gouan. In locis ineultis portus Cas- telmusehio insulae Veglia. 102. Euphorbia helioscopia L. In locis cultis portus Castel- musehio insulae Veglia. Anacardiaceae. 103. Pistacia Ttrebinthus L. In asperis apricis ad portum Cirk- venica. — In collibus apricis ad pagum Barbato insulae Arbe. 104. Pistacia Lentiscus L. In collibus apricis ad pagum Bar- bato insulae Arbe. Acera.^ae.^^^^ ^^^^^ 105. Acer mompesou i hinuni 'ti. In laureto supra portum Abbázia. Rhamnaceae. 106. Rhamnus Alaternus L. In saxosis apricis montis Véli vrh adversus portum Jablanac insulae Arbe. Cistaceae. 107. Helianthemum Chamaecisius Mi 11. var. p. serpyllifolium (Cr.) Gross. in Englers Regni Veg. Consp. IV. 193. p. 82. (1903.) (H. glabrum (Koch) Fritsch.) Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia (leg. E. Gy. Nyárády, in herb. Nyárády). 64 KÜMMERLE J. BRL\ ÉS NYÁRÁDY K. GYULA V i o I a c e a e. 108. Viola adriatica Freyn. — In sylvis inter portus Fiume et Abbázia. 109. Viola silvatica Fr. In laureto supra portás Abbázia. 110. Viola Riviniana Rehb. In pratis vallia Drvenik Kokan ad portuni Cirkvenica. — In laureto portus Abbázia. A r a 1 i a c e a e. 111. Hecln-a Helif L. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Umbelliferae. 112. Tordylium apulum L. In pascuis sieeis ad portum Jablanac. Subcl. Metachlamydeae. Primulaceae. 113. Cydamen repandum Sibth. In nemoribus ad viae mar- ginem inter portus Fiume et Abbázia (leg. E. Gy. Nyárády, in herb. Nyárády). — In fruticetis supra pagum Sillo insulae Veglia. — In nemoribus inter lacum Jezero et portum Castelmuschio insulae Veglia, — In rupestribus graminosis montis Véli vrh adversus portum Jablanac insulae Arbe. 114. Primula vulgáris Huds. (Primula veris L. y. aeaulis L., Pr. aeaulis (L.) Hill.) In fruticetis supra pagum Sillo insulae Veglia. — In nemoribus inter lacum Jezero et portum Castelmuschio insulae Veglia. 115. Primula Columnae Ten. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. 01 e ac eae. 116. Phillyrea latifolia L. var. a. laevin Vis. In litore ad pagum Barbato insulae Arbe. Asclepiadaceae. 117. Vincetoxicum contiguum Gren, et Godr. In lapidosiu vinearum insulae Arbe! (leg. Dr. M. Staub 1876. 18. VII., in herb. Mus. Nat. Hung.) 118. Vincetoxicum fuscatum Rchb. In litore prope pagum Bar- bato insulae Arbe (leg. E, Gy. Nyárády, in herb. Nyárády). Boraginaceae. 119. Cynoglossmn Columnae Ten. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. 120. Symphytum tuherosum L. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. - In pratis prope lacum Jezero insulae Veglia. 121. Lithospermum purpureo-coeruleum L. In dumetis ad lacum Jezero insulae Veglia. 122. Onosma Jávorkae S i ni k. in -Magy. Bot. Lap. V. 382. ADATOK A MAGYAR-HORVÁT TENGERPART, DALMÁCZIA É8 IBZTRIA FLÓRÁJÁHOZ 65 (1907.) (Onosma echioides Kern, Jávorka, non L.) In litore ad pagura Barbato insulae Arbe. L ab i at a e. 123. Ajuya reptans L. In pratis vallis Drvenik Kokan ad ruinas arcis Bodan prope portum Cirkvenica. — In pratis ad lacum Jezero insulae Veglia. 124. Rosmarinus officinalis L. In cultis teritorii Fiume. 125. Lamium maculatuin L. In ruderatis ad portum Cirkvenica. — In umbrosis sylvaticis inter lacura Jezero et portum Castelmuschio insulae Veglia. 126. Thíjmus longicaulis Presl FI. Sic. XXVII. (1826.). (Th. effusus Hőst FI. Austr. II. 137. (1831 ), Th. longicaulis Presl a. typicus Pospichal. FI. Oest. Kiist. II. 574. 1899.) Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. S ol anac e a e. 127. Hyoscyamus albus L. In saxosis apricis ad portum Jablanac. — Ad muros portus Castelmuschio insulae Veglia. Scrophulariaceae. 128. Linaria Cymbalaria Mi 11. Ad rupes portus Castelmuschio insulae Veglia. 129. Linaria simplex (W.) DC. (Antirrhinum simplex W.) In iocis incultis litoris ad vinearum marginem prope pagum Barbato insulae Arbe (leg. E. Gy. Nyárády, in herb. Nyárády ) — Plánta nova insulae Arbe et rarissima Dalmatiae. 130. Antirrhinum Orontium L. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 131. Scrophularia peregrina L. Ad sepes portus Castelmuschio insulae Veglia, Globulariaceae. 132. Glohularia Willkommii Nym. In pratis ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Plautaginaceae. 133. Plantago lanceolata L. Ad viae marginem inter portus Fiume et Abbázia. Ru biac e a e. 134. Galiuni Cruciata (L) S c o p. (Valantia Cruciata L.) In dumetis prope lacum Jezero insulae Veglia. 135. Galium spurium L. Ad sepes portus Castelmuschio insulae Veglia, 136. Valantia muralis L, In saxosis apricis prope pagum Bar- bato insulae Arbe. Campanulaceae. 137. Campanula istriaca Feer. In muris portus Arbe insulae Arbe (leg. Degen, in herb. Degen). 66 KÜMMERIiE J. BRLA ÉS NYÁRÁDV E. GYUIíA Compositae. 138. Hehchrysum italicum (Roth.) Guss. (Gnaphalium italicum (1797.), (Helichrysum angustifolium DC. (1815.) In valle portan Cirkvenica. 189. PaUenis spinosa (L.) C a s s. In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. A. de Degen, in herb. Degen). 140. Senecío vulgáris L. In territorio portus Fiume. 141. Centaurea Calcitrapa L. monstr. monstrosa (Fiore pr. p.) Gugler in sched. herbarii Mus, Nat. Hung.) In pratis ad viae mar- ginem inter portus Fiume et Abbázia. 142. Rhcujadiolus edulis Giirtn. (Lapsana Rhagadiolus L.) Iii saxosis calcareis ad portum Cirkvenica. — In saxosis portus Castel- muschio insulae Veglia. 143. Crepis neglecta L. Ad viie marginem inter portus Fiume et Volosca. 144. Crepis setosa Hall. f. Ad arcem Neliaj prope portum Zengg (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 145. (yepis hulhosa (L.) C a s s. (Leontodon bulbosum L.) In locis incultis ad pagum Barbato insulae Arbe (leg. E. Gy. Nyárády, in herb. Nyárády). 146. ürospermum picroides D e s f . In lapidosis ad portum Arbe insulae Arbe (leg. Dr. Á. de Degen, in herb. Degen). 147. Leontodon saxatilis Rchb. Ad viae marginera inter portus Fiume et Abbázia. 148. Taraxacum paliidosum (Scop.) S c h 1 e c h t r. Prope portus Cirkvenica et Abbázia. 149. Sonchus tsnerrimus L. In luderatis portus Castelmuschio insulae Veglia. — In asperis maritimis prope pagum Barbato insulae Arbe. 150. Reichardia picroides (L.) Roth. (Scurzonera picroides L. (1753.), Picridium vulgare Desf. (1880.) In litore prope pagum Bar- bato insulae Arbe. 151. Hieracium macrodon (stuposum-silvalicum) N. P. ex Zahn. In lapidosis inter portum Zengg et pagum St. Giorgio (leg. Dr. Á de Degen, in herb. Degen). A közölt dolgozat alapjául szolgáló növényanyagot néhány példány kivételével szerzők külön-külön példányokban gyűjtötték, határozták, és állították enumeráczióba. A két enumerácziót összevetvén, Kümmerle J. B. véglegesen elkészítette e latinnyelvü szöveget, mely elé a beve- zetőt szerzőtársa irta. (A szakosztálynak 1897 decz. 11-én tartott üléséből.) J. B. Kümmerle et E. Gy. Nyárády: Addítamenta ad Floram Lítor^s Hungarico-Croaticí, Dalmatíci et Istriací.^ (Ung. Originaltext mit lateinischer Enumeration p. 54—66.) Die Yerfasser uuíernahmen Mitte April 1906 einen Ausflug nach Cirkvenica, sammelten im Tale cles Drvenik-Vokan-Baches und gegen Marusici zu, begaben sicli dann nach Jablanac und von hier auf die Südspitze der Insel Arbe, kehrten wieder nach Cirkvenica zuriick, um sich auf die Insel Vegiia zu bégében, besuchten Castelniusch o, Jezero, uni schliesslich noch die Gegend zwischen Fiume und Abbázia /u durchforschen. Als Ergebnis des Ausfluges bieten die Verfasser eine pflanzen-geographisch interesssante Beschreibung der Frühjahrsflora des duri hstreiften Gebietes und eine Enumeration der gesammelten Pflanzeu mit genauen Standortsangaben ; in der Enumeration werden auch einige Pflanzeu des Herbariums des Ungarischen Naiionalmuseums und A. V. D e g e n s erwithnt. ^ Vorgelegt von J. B. Kümmerle in der Sitznng am 11. Dez. 1907. QK329.K8 I Garden Llbrary Kummerle Jenő Bela/Adatok a magyar-horv gen 3 5185 00110 1755